Aan de Utrechtseweg in Zeist transformeert het terrein van de voormalige tuchtschool Eikenstein tot een unieke woonplek waar historie, zorg en eigentijdse architectuur samenkomen. Het monument wordt in ere hersteld en aangevuld met nieuwbouw en transformeert zo tot het hart van een inclusieve woonzorggemeenschap. Voor de nieuwe woonbuurt rondom het monument maakte SVP het stedenbouwkundig plan en naast het ontwerp voor de transformatie van het monument ook het ontwerp voor de grondgebondenwoningen achter het monument.
Lees meer over onze integrale aanpak van Eikenstein en de nieuwbouwwoningen.
Vanaf de Utrechtseweg krijgt Eikenstein haar herkenbare, historische uitstraling weer terug. Door latere aanbouwen te verwijderen, komt het monumentale gebouw aan zowel de voor- als achterzijde weer volledig in beeld.
Dit realiseerden we in nauwe samenwerking met 1m98 architecten. De kenmerkende schoorstenen en metselwerk zijn hersteld, de originele kleurstelling teruggebracht en ook aan de binnenzijde is de gangenstructuur van het tuchthuis gerestaureerd. De karakteristieke groene voortuinen zijn behouden, terwijl de bestaande dienstwoningen een nieuwe, publieke invulling kregen.
Het gerestaureerde monument biedt straks onderdak aan een bijzonder woon-zorgconcept. Circa 35 bewoners met een zorgvraag, licht verstandelijk gehandicapten die grotendeels zelfstandig wonen, delen hun leefomgeving met bewoners zonder zorgvraag. Deze inclusieve woonvorm legt de nadruk op een informele, sociale woonomgeving waarin zorg vanzelfsprekend verweven is. De nabijheid van formele en informele zorg draagt bij aan het versterken van de zelfstandigheid van bewoners met een zorgvraag.
Op de begane grond liggen vijftien van deze woningen voor mensen met intensieve begeleiding, gegroepeerd rond een gedeelde huiskamer met keuken. De overige twintig zorgwoningen zijn door het gebouw verdeeld.
Aan weerszijden van het monument komen twee nieuwbouwvleugels op de plek van de oorspronkelijke zijvleugels die in slechte staat verkeerden. Samen met het bestaande gebouw, vormen ze een harmonieus ensemble doordat ze in kleur en vorm nauw aansluiten. Tegelijkertijd is er een subtiel onderscheid door afwijkend materiaalgebruik en eigentijdse architectuur. De overgang tussen oud en nieuw wordt gemarkeerd met een terugliggende voeg in een donker materiaal, waarmee de gelaagdheid van het ensemble zichtbaar blijft. De nieuwbouw is lager en ligt los van de bestaande centraal gelegen chambrettevleugel.
De gangen van het oorspronkelijke tuchthuis waarin meisjes waren opgesloten, keken enkel uit op de binnentuinen. Op de begane grond werden aan de andere zijden leslokalen ontsloten, op de verdieping waren er aan de buitenzijde geen raamopeningen opgenomen. Om deze historische situatie beleefbaar te houden, is op de verdieping een galerij naast de monumentale gang gemaakt om de woningen in de nieuwbouwvleugel te ontsluiten en zo de oorspronkelijke gang te kunnen behouden.
Het ontwerp voor de nieuwbouw kreeg dezelfde aandacht en detaillering als het oorspronkelijke monument. De nieuwe gevel is bekleed met grote keramische panelen met een verticale structuur in plaats van metselwerk. Gladde en ruwe banen wisselen elkaar schijnbaar willekeurig af. Zo is het uiterlijk niet te glad en sluit het aan bij het inmiddels verweerde monument. De horizontale voegen tussen de keramische panelen komen overeen met de speklagen in het metselwerk van het monument. De speklagen met staande koppen in het oude metselwerk komen ook terug in de nieuwbouw door een terugliggend u-profiel tussen de panelen.
De raamverdeling van de nieuwbouw is afgestemd op het ritme van de gevelopeningen van de chambrettevleugel, waarbij de buitenste ramen breder zijn dan die ertussen. Tussen de ramen zijn panelen opgenomen met een perforatie die is gebaseerd op de opvulling uit metselwerk van Friese (gele) en Groninger (rode) stenen onder de bogen en boven de kozijnen. In elk van deze panelen is ook de naam van een meisje dat in het tuchthuis verbleef opgenomen. Zo blijft de herinnering aan de oorspronkelijke functie van het gebouw en de meisjes levend.
