Prominent aan de Stichtse Lustwarande ligt het complex van de voormalige tuchtschool en jeugdgevangenis Eikenstein. In opdracht van EarthY Invest en Plegt-Vos werkte SVP aan een integraal plan voor een nieuwe landschappelijke woonbuurt en de transformatie van het monumentale hoofdgebouw tot een woon-zorgconcept. Ook maakte SVP het architectonisch ontwerp voor de bijzondere woningen op het achterterrein.
Wonen op Eikenstein betekent wonen in het groene landschap van de Utrechtse Heuvelrug. Binnen de intimiteit van de boskamer is een nieuwe woonbuurt ontworpen waarin het monument een centrale rol speelt. Er is gekozen voor beperkte privé buitenruimte en veel collectief groen.
Drie ambities stonden centraal bij het plan: respect voor de historie, landschappelijk wonen en sociale cohesie. Op de open plek tussen de bomen is een mix van sociale en vrije sector huur en koopwoningen bedacht. De woningen zijn gegroepeerd in vier clusters rondom een nieuwe parkachtige ruimte in het hart van het gebied. Deze autovrije, natuurinclusieve ruimte in collectief eigendom is het hart van het plan. Het is een fijne ontmoetingsplek voor de bewoners. De achterzijde van het monument krijgt hier een prominente positie.
In het monumentale hoofdgebouw worden ruim tachtig sociale appartementen gerealiseerd. Een deel daarvan is bedoeld voor mensen met een lichte zorgvraag die zelfstandig wonen. SVP maakte het architectonisch ontwerp voor de transformatie en uitbreiding van het monument met respect voor de bestaande waarden. Toba architecten verzorgde de bouwkundige uitwerking. De twee appartementengebouwen aan weerzijden van het monument zijn ontworpen door Zecc Architecten.
Op Eikenstein komen eigentijdse architectuur en monumentale kwaliteit samen. Aan de achterzijde van het karakteristieke monument ontstaat een ensemble van ruim zestig geschakelde en rijwoningen, zorgvuldig ingepast in een parkachtige omgeving. De strategisch gepositioneerde accentwoning markeert de entree van het groene hart en vormt een visuele verbinding met het historische gebouw.
De architectuur wordt gekenmerkt door een duidelijke samenhang in materiaalgebruik, kleur en detaillering. De band met het monument zie je onder meer terug in de details van de dakranden en de accenten in het metselwerk. Ook de schoorsteenachtige elementen zijn een verwijzing naar de voormalige tuchtschool. Deze fungeren niet alleen als schuilplek voor vogels, maar zorgen ook voor een rijk gedetailleerd en levendig straatbeeld. Je zou niet zeggen dat achter de gevels concept-woningen schuilgaan! De woningen zijn ruim, flexibel en toekomstbestendig. Dankzij brede beukmaten en dakterrassen kunnen bewoners de woning hun woning aanpassen aan veranderende woonwensen.
<Quote Marcel>
“Het monument en de nieuwbouw horen bij elkaar, maar het zijn geen kopieën. Dus hebben het monument en de woningen ieder een eigen uitstraling. Juist dat contrast maakt het spannend.” - Marcel Steeghs, architect SVP
De woningen zijn georiënteerd op het groen, met terrassen aan het groene hart en groene daken op de veranda’s. Rond het collectieve hof staan geschakelde woningen met veranda’s en open terrassen. De overgang tussen privé en openbaar is zorgvuldig vormgegeven met hoogteverschillen, veranda’s en bloembakken, waardoor een geleidelijke overgang ontstaat. Aan de buitenrand zorgen tweekappers en vrijstaande woningen voor de aansluiting met het omringende landschap.
Samen met Bureau voor Gebiedscommunicatie gaf SVP vorm aan een intensief communicatie- en participatieproces. Met directe omwonenden zijn een-op-een-gesprekken gevoerd en met groene groeperingen in Zeist was in alle planfasen overleg. Tijdens de Open Monumentendagen in 2020 en 2021 werd het jarenlang afgesloten complex opengesteld voor het publiek. Ruim 400 omwonenden, geïnteresseerden en kunstliefhebbers kregen een rondleiding langs de oude cellen, luchtplaatsen en gemeenschappelijke ruimtes en maakten kennis met de toekomstplannen voor Eikenstein.
